Godsdienst

 

 

 Godsdienst 

Gezien haar bevolkingssamenstelling is het bepalen van een godsdienst in Brazilië niet zo`n gemakkelijke keuze. De Grondwet stipuleert dan ook dat er geen verplichte godsdienst is; men is vrij er één of geen te kiezen. Toch is de modale Braziliaan zeer gelovig, met een bijna aandoenlijke volkse religiositeit.

 Een groot deel van de bevolking noemt zich nog steeds rooms-khatoliek, maar ook protestanse groepen hebben in Brazilië mettertijd een voorname plaats ingenomen. Daarnaast hebben ook de methodistische, lutherse en baptistische kerk hun deel van de koek opgeëist. Ook de godsdiensten van de verschillende bevolkingsgroepen (Afrikanen, Oost-Europeanen, Japanners) manifeteren zich op hun manier. Daartussen hebben zich als vanzelf een aantal syncretische mengvormen ontwikkeld.

 Zo zijn de aanhangers van de Franse spiritist Allan Kardec onderhand met meer dan anderhalf miljoen: zij geloven bijzonder sterk in het thema van de reïncarnatie. Brazilië`s godsdienstige verscheidenheid omvat ook mormonen (aanhangers van Jezus Christus van de heiligen van de laatste dagen), kleinere groepen joden, moslims en boedhisten, en talrijke aanhangers van de Afrikaanse umbanda en candomblé.

Candomblé gaat terug op de Afrikaanse natuurgodsdiensten die met de Yoruba-slaven (uit Nigeria en Benin) over de oceaan werden meegebracht. In oorsprong gaat ze terug op dezelfde elementen als capoeira, en werd ze aanvankelijk achter gesloten deuren beoefend.

Candomblé is een mix van khatolieke en afrikaanse elementen. Hoewel ze vooral door de voormalige slaven en huidige Afro-Brazilianen beleden wordt, zijn er tegenwoordig ook talrijke aanhangers vanuit de katholieke hoek. In de koloniale tijd waren de Afrikaanse slaven voor hun eigenaars en de aanwezige geestelijken heidenen die tot het rechte pad moesten worden bekeerd, en daarom werd de Afrikaanse goden-en natuurcultus lange tijd verboden.

 Om hun waarden verder na te leven en hun meesters tevreden te stellen versmolten de slaven hu animistische goden met de daarmee overeenstemmende christelijke figuren. Zo werd lemanjá, Afrikaanse godin van de zee, met Maria geassocieerd, En Oxalá, god van reproductie en oogst, met Jezus Christus. Het hele jaar waren er zowel voor het Afrikaanse geloof als voor het katholieke verschillende feesten, die een vermenging van de twee stimuleerden: terwijl de slaven hun oorspronkelijke geloof uitspraken (met een paar indiaanse elementen), waren hun eigenaars ervan overtuigd dat zij katholieke goden aan het vereren waren.

 De katholieke geestelijkheid sloot zijn ogen voor deze dubbele beleving, vauit de idee dat de Afrikaanse traditie een vroege dood zou sterven. Dat was echter allerminst het geval, en recentelijk heeft men candomblé, die wijd verbreid is door heel Brazilië, dan ook weer naar waarde leren schatten. Ook de umbanda, die stamt uit de Afrikaanse traditie en de afrikaanse invloeden met de spiritische vermengt, heeft veel aanhangers.