
Godsdienst
Gezien
haar bevolkingssamenstelling is het bepalen van een godsdienst in
Brazilië niet zo`n gemakkelijke keuze. De Grondwet stipuleert dan ook
dat er geen verplichte godsdienst is; men is vrij er één of geen te
kiezen. Toch is de modale Braziliaan zeer gelovig, met een bijna
aandoenlijke volkse religiositeit.
Een
groot deel van de bevolking noemt zich nog steeds rooms-khatoliek,
maar ook protestanse groepen hebben in Brazilië mettertijd een
voorname plaats ingenomen. Daarnaast hebben ook de methodistische,
lutherse en baptistische kerk hun deel van de koek opgeëist. Ook de
godsdiensten van de verschillende bevolkingsgroepen (Afrikanen,
Oost-Europeanen, Japanners) manifeteren zich op hun manier. Daartussen
hebben zich als vanzelf een aantal syncretische mengvormen ontwikkeld.
Zo
zijn de aanhangers van de Franse spiritist Allan Kardec onderhand met
meer dan anderhalf miljoen: zij geloven bijzonder sterk in het thema
van de reïncarnatie. Brazilië`s godsdienstige verscheidenheid omvat
ook mormonen (aanhangers van Jezus Christus van de heiligen van de
laatste dagen), kleinere groepen joden, moslims en boedhisten, en
talrijke aanhangers van de Afrikaanse umbanda en candomblé.
Candomblé gaat terug op de Afrikaanse natuurgodsdiensten die met de
Yoruba-slaven (uit Nigeria en Benin) over de oceaan werden
meegebracht. In oorsprong gaat ze terug op dezelfde elementen als
capoeira, en werd ze aanvankelijk achter gesloten deuren beoefend.
Candomblé is een mix van khatolieke en afrikaanse elementen. Hoewel ze
vooral door de voormalige slaven en huidige Afro-Brazilianen beleden
wordt, zijn er tegenwoordig ook talrijke aanhangers vanuit de
katholieke hoek. In de koloniale tijd waren de Afrikaanse slaven voor
hun eigenaars en de aanwezige geestelijken heidenen die tot het rechte
pad moesten worden bekeerd, en daarom werd de Afrikaanse goden-en
natuurcultus lange tijd verboden.
Om hun waarden verder na te leven en hun meesters tevreden te
stellen versmolten de slaven hu animistische goden met de daarmee
overeenstemmende christelijke figuren. Zo werd lemanjá, Afrikaanse godin van de
zee, met Maria geassocieerd, En Oxalá, god van reproductie en oogst, met Jezus
Christus. Het hele jaar waren er zowel voor het Afrikaanse geloof als voor het
katholieke verschillende feesten, die een vermenging van de twee stimuleerden:
terwijl de slaven hun oorspronkelijke geloof uitspraken (met een paar indiaanse
elementen), waren hun eigenaars ervan overtuigd dat zij katholieke goden aan het
vereren waren.
De katholieke geestelijkheid sloot zijn ogen voor deze dubbele
beleving, vauit de idee dat de Afrikaanse traditie een vroege dood zou sterven.
Dat was echter allerminst het geval, en recentelijk heeft men candomblé, die
wijd verbreid is door heel Brazilië, dan ook weer naar waarde leren schatten.
Ook de umbanda, die stamt uit de Afrikaanse traditie en de afrikaanse invloeden
met de spiritische vermengt, heeft veel aanhangers.
