Federal Government

[back]

 

 

De Braziliaanse koloniale architectuur bouwde wel dingen die overeind bleven. De uit Portugal overge­brachte bouwstijl (barok en rococo) werd aan het tro­pische klimaat aangepast. De kerken en kloosters in de oudere steden zijn exemplarisch voor die aantrek­kelijke stijl; vooral Ouro Preto ‑ voormalige hoofdstad van de deelstaat Minas Gerais en rijk geworden in de tijd van de Portugese kolonie. Deze stad kan als het kroonjuweel van de Braziliaanse barok worden bes­tempeld en wordt door de UNESCO beschermd als wereiderfgoed. De kunstenaar Aieijadinho werkte er trouwens aan een groot deel van zijn beelden. Ook elders is de koloniale pracht en praai verbluffend: Tiradentes, Mariana, Diamantina (allen in Minas Gerais) Paraty (aan de kust van Rio), maar ook het Pelourinho‑district in Salvador de Bahia en het schilderachtige stadje Olinda nabij Recife zijn een streling voor het oog.

 

Vanaf de tweede helft van de 19de eeuw tot het begin van de 20ste eeuw werd de Braziliaanse architectuur sterk gedomineerd door tendensen binnen Frankrijk. Doorheen heel het land werden bijvoorbeeld grootse opera's opgetrokken, zoals bijvoorbeeld die van de stad Manaus. Nadien heeft Brazilië zijn eigen bouwstijl ontwikkeld zonder het contact te verliezen met buitenlandse vernieuwers (zoals Le Corbusier in Frankrijk en Frank Lloyd Wright in de Verenigde Staten). De architectuur wordt vandaag beschouwd als de meest originele Braziliaanse kunstvorm. De omvang en het ritme van de stedelijke ontwilkkeling tijdens de tweede helft van de 20ste eeuw hebben immers talrij­ke gelegenheden opgeleverd waar sociale en functio­nele behoeften met elkaar konden worden gecombi­neerd. Talrijke innovatieve gebouwen werden opge­trokken en hele wijken en steden werden eerst op papier op verdienste beoordeeld.

Goede voorbeelden van de eerste bouwwerken uit het begin van de moderne architectuur (grofweg jaren 1940) zijn onder meer de luchthaventerminal Santos Dumont te Rio de Janeiro door de gebroeders Roberto; het Ministerie van Onderwijs (door Le Corbusier, eveneens in Rio); en de flatgebouwen te Pedrogulho nabij Rio door Afonso Reidy. Latere voorbeelden van de moderne architectuur in Brazilië zijn veel talrijker: de Musea voor Moderne Kunst in Rio de Janeiro en in São Paulo, beide voltooid in de jaren 1950; en de door Oscar Niemayer ontworpen kerk São Francisco nabij Pampulho (Belo Horizonte).

 

Niemayer zou later trouwens een belangrijk aan­deel krijgen in het ontwerpen van de futuristische nieu­we hoofdstad in het binnenland, Brasília. Juscelino Kubitschek gaf tijdens zijn ambtstermijn als president bevel tot de bouw ervan, en overzag persoonlijk de voortgang van de werken. Niet alleen kon Oscar Niemayer zijn verbeelding de vrije loop laten voor het conceptuele ontwerp van de overheidsgebouwen ter plaatse, maar ook het stadsplan zoals ontworpen door Lúcio Costa bleek op zijn minst veelbelovend. Vandaag de dag is Brasilía een mekka voor elke architrectuurliefhebber en de hoofdstad van het grootste land van Zuid‑Amerika. Merkwaardig zijn Niemayers Palácio dos Arcos (zetel van het Ministerie van Buitenlandse Zaken) met zijn rijzige betonnen arcades en zijn watertuin; en ook Brasília's innovatieve kathe­draal (door velen tot het summum van Niemayers werk gerekend) met haar zich somenvoegende 'biddende' vingers die zich naar de hemel uitstrekken ‑ de hele constructie is trouwens volledig opengewerkt in glas. Niemayer was overigens ook een van de architecten van het gebouw van de Verenigde Naties in New York en van de zetel van de communistische partij in Parijs.

Naast Niemayer en Costa werd voor de natuurlijke inkleding en harmonie van de nieuwbakken hoofdstad Brasília een beroep gedaan op Roberto Burlo Marx. Hij liet de betonnen en glazen constructies van de neergezette futuristische bouwwerken terug ademen door ze aan te vullen met verlichtende tuinen en parken, die van Brasília tegelijkertijd een groene, stad maakten en haar toch ook integreerden in het omrin­gende savannelandschap. Burlo Marx verkreeg door zijn werk in Brasília, net als Niemayer internationale faam en maakte nadien nog talrijke andere ontwerpen voor tuinen en parken in Europa en Amerika.